Compassietraining

Compassie training

All you need is love, zong John Lennon.

Waar! volgens de meesten.
De enige vraag is dan: hoe creëer je liefde?
Op die vraag is een eigenlijk ontstellend eenvoudig antwoord gevonden in de dichte bossen rond Boulder Creek ten zuiden van San Francisco in Californië. Sinds 1991 heeft het HeartMath instituut daar een grote hoeveelheid overtuigend wetenschappelijk bewijs geleverd dat het inderdaad mogelijk is om liefde te maken. HeartMath toont aan dat emoties veel sneller en krachtiger zijn dan gedachten. En dat – als het om het menselijk lichaam gaat – het hart veel belangrijker is dan de hersenen. Positief denken met je hersenen is weliswaar zinvol. Maar positief voelen vanuit je hart geeft een geweldige impuls aan de gezondheid en aan effectief en creatief functioneren.

Vriendelijkheid en compassie

Aandachtsmeditatie houdt in dat je bewust, niet-oordelend aandacht geeft, vanuit een verwelkomende, open houding. Het houdt in dat je je naar de ervaring van het moment wendt, in plaats van je ervan af te keren. Twee zaken die deze manier van omgaan met lastige gebeurtenissen bevorderen, zijn vriendelijkheid en compassie. Onder vriendelijkheid verstaan we hier hartelijkheid en ontvankelijkheid. Dit stelt je in staat de ervaringen te verwelkomen.
In deze training zal je worden gevraagd met vriendelijkheid en compassie te kijken naar jezelf en naar de pijn die je angst, stress en paniek veroorzaken. Je zult specifieke oefeningen leren om deze eigenschap in je leven aan te kweken. Aandachtgerichtheid en vriendelijk mededogen kunnen je verlossen van angst-, stress- en paniek gevoelens. Als je leert mild en ontvankelijk te blijven bij stress en angst, zul je er ook achterkomen wat het betekent uit hun greep verlost te zijn, omdat je je automatische reacties kunt vermijden.
We kunnen proberen de zaken buiten ons te veranderen, maar we kunnen ook leren om op situaties niet (alleen) te reageren met stress, maar op andere manieren. In het stressreductie programma komen veel verschillende mogelijkheden aan de orde om met gespannen situaties om te leren gaan.

 

Heart Rate Variability

Hoe kunnen we die ondersteuning voor elkaar krijgen en wat heeft het hart hiermee te maken? Cardioloog Andrew Armour ontdekte in 1994 dat het hart een autonoom neuronaal netwerk heeft dat communiceert met en invloed uitoefent op ons brein. Hoewel er nog veel te onderzoeken is op welke manier de sturing van het hart plaatsvindt, is inmiddels in de cardiologie algemeen aanvaard dat de Heart Rate Variability (HRV) hierin een sleutelrol speelt. Het hartritme kan bij iedere hartslag versnellen of vertragen. Daardoor varieert het hartritme continu. De variatie van de perioden tussen de hartslagen noemen we HRV. Dit verschijnsel wordt in de medische research op dit moment onderzocht als een van de belangrijkste indicatoren voor een gezond functionerend lichaam.
Deze variatie is onafhankelijk van de hartslag zelf (voor een coherente HRV maakt het dus niet uit of je een sporthart hebt met 50 slagen per minuut, of dat je de trap oploopt met 140 slagen per minuut). Men moet HRV en hartslag ook niet verwarren met bloeddruk; de apparatuur is ook anders dan hartslagmeters en bloeddrukmeters.
Emoties houden nauw verband met het hartritme. Als je bang bent, zenuwachtig of gefrustreerd dan is het hartritme ongelijk en onregelmatig, zo is tien jaar geleden ontdekt door het HeartMath Institute in California. Het hartritme ziet er dan uit als opgejaagde bergpieken. Dit is vaak het geval voor en tijdens een examen of proefwerkweek, zoals in figuur 1 is weergegeven.

Figuur 1: Hartritme tijdens frustratie of boosheid

Gelukkig kan het hart ook een ander patroon laten zien. Dat is het geval wanneer je merkt dat je vertrouwd of gewaardeerd wordt, wanneer je leuke dingen doet en daarvan geniet. Het hartritme heeft dan een patroon dat er veel glooiender uitziet (zie figuur 2). De wetenschap noemt dit coherentie en in je lichaam is alles beter op elkaar afgestemd. Neurologen en cardiologen weten dat er verband bestaat tussen het hartritme en de amygdala. Gebleken is dat je helder kunt denken en op je best bent met dit coherente hartritme. Er is dan een optimale afstemming tussen het eerste, tweede en derde brein: de cortex is in contact met alle mogelijke informatie in het lichaam.

Figuur 2: Coherent Hartritme
  

Op het HeartMath Institute bleek dat ademhalingstechnieken en het oproepen van de positieve emoties bij dierbare herinneringen een coherent hartritme bevorderen. Men deed onderzoek naar een aantal methodieken en selecteerde een aantal die buitengewoon krachtig bleken.

Het eindresultaat is wat de mensheid al eeuwenlang intuïtief geweten heeft: het hart vervult een krachtige rol in het veranderen van inzichten en het neerzetten van waarden die het geheel ten goede komen. Hart en brein in harmonie brengen kan een complete intelligentie tot stand brengen. Hoe meer je oefent, des te makkelijker het is om bij de 'intelligentie van je hart' te komen, of anders gezegd: hoe coherenter je wordt.

Albert Einstein

Bij de analyse van de hersenen van Albert Einstein bleek dat hij nauwelijks een grotere herseninhoud had dan gemiddeld, maar dat het aantal neuronale verbindingen een veelvoud was van wat wij gemiddeld kennen. Wat we nu optimale verbinding tussen het emotionele brein en de cortex noemen, werd in de boeken over meervoudige intelligentie als hartintelligentie beschreven. De intelligentie van het hart streeft blijkbaar naar een complete intelligentie. Het maakt waarneming en verbeeldingskracht zo groot dat ieder probleem in een leermoment verandert. Albert Einstein beweerde eens: "De precieze formulering van een probleem is vaak wezenlijker dan de oplossing, die misschien een kwestie van wiskundige of op ervaring gebaseerde vaardigheid is. Nieuwe vragen en nieuwe mogelijkheden opperen, oude problemen vanuit een nieuwe invalshoek bekijken vereist een creatieve fantasie en markeert de momenten van werkelijke vooruitgang in de wetenschap." Einstein’s passie voor de wetenschap en zijn liefde en zorg voor de mensheid gaven zijn hartintelligentie de gelegenheid te fantaseren, waar te nemen en zoveel aan de wereld uit te leggen.